Është e vërtetë që ne të dy palët, do s’do, me vetë faktin që jetojmë nën të njëjtin juridiksion, po e vuajmë zhytjen e shtetit në autoritarizëm, ngërçin në institucione, inkriminimin e politikanëve, mosfunksionimin gjyqësor, por për dallim nga maqedonasit, shqiptarët janë përballur me këto sfida gjatë gjithë kohës, madje duke u mbivendosur me problemet ekzistenciale tonat.

 

 

Cilësimi i gjendjes në të cilën ndodhet Maqedonia me togfjalëshin “rrugë qorre” është shumë i njohur dhe aktualizohet shpesh. Kjo na e bën të ditur që thelbi i problemit të këtij shteti gjatë gjithë kohës është kërkuar në vendin e gabuar dhe të gjitha zgjidhjet e miratuara deri tani nuk kanë qenë zgjidhjet e duhura. Në gjendjen e tashme fshihen pasojat e krizës ontologjike të këtij shteti, pra krizës që ka të bëjë me natyrën e këtij shteti, me thelbin e tij. Kriza e dy viteve të fundit përbën  vetëm shpërfaqje të lëngatës dhe plagomës që gjatë gjithë kohës kanë qenë aty, që nga krijimi i këtij shteti. Maqedonia ka dy probleme thelbësore të dy natyrave: të brendshme dhe të jashtme:

Problemi i brendshëm i Maqedonisë është krijimi i mbrapshtë i shtetit. Shteti i Maqedonisë është pavarësuar nga ish-Jugosllavia pa marrë parasysh vullnetin e 1/3 të qytetarëve që jetojnë në këtë shtet. Vini re se shqiptarët kanë bojkotuar referendumin e Maqedonisë për pavarësi. E dyta është se fara që po korret këto ditë, është mbjellë në preambulën e kushtetutës së parë të këtij shteti, ku thuhet se pronësia e shtetit u takon maqedonasve ndërkaq aty mund të jetojnë edhe pjesët e popujve fqinjë. Problemi i natyrës së jashtme, është kontestimi i qenies së këtij shteti nga të gjithë fqinjët e saj gjeografikë, përpos shqiptarëve: që jetojnë brenda saj, në Shqipëri në perëndim dhe në Kosovë në veri. Ky kontestim që i bëhet emrit të saj, identitetit, gjuhës dhe kishës, përbëjnë faktorin kyç për ngecjen e saj në reforma dhe rrugën e saj euro-atlantike. Shqiptarët pa vullnetin e tyre kanë mbetur peng i problemeve të këtij shteti.

Çdo përpjekje për zgjidhje të krizës duke anashkaluar këto fakte e të vërteta do të jetë afatshkurtër për të mos thënë e kotë.

Gjatë krizës së fundit shquhet një prirje e theksuar për sinkronizim të problemeve të shqiptarëve dhe maqedonasve. Është e vërtetë që ne të dy palët, do s’do, me vetë faktin që jetojmë nën të njëjtin juridiksion, po e vuajmë zhytjen e shtetit në autoritarizëm, ngërçin në institucione, inkriminimin e politikanëve, mosfunksionimin gjyqësor, por për dallim nga maqedonasit, shqiptarët janë përballur me këto sfida gjatë gjithë kohës, madje duke u mbivendosur me problemet ekzistenciale tonat. Institucionet jo vetëm që s’kanë punuar për ne, por madje kanë punuar kundër nesh.

Tendenca për solidarizim ka për qëllim neutralizimin e çështjes shqiptare në Maqedoni dhe kamuflimin e kauzës sonë përmes përplasjeve të tyre për pushtet dhe shpëtimin e shtetit.

Pushteti është sikur koncepti i kostos oportune në teorinë mikroekonomike. Duhet të kihet mirë parasysh se për çka jemi në gjendje të bëjmë kompromis, për ta marrë atë.

Albulenë Halili

Është doktorante për Marrëdhënie Ndërkombëtare në Universitetin e Tiranës. Fusha e saj hulumtuese është e përqëndruar në marrëdhëniet transatlantike. Ka magjistruar për Diplomaci dhe Marrëdhënie Ndërkombëtare me temën "Sistemi i Versajës - një rend ndërkombëtar i paqëndrueshëm". Punon si udhëheqëse e Zyrës për kërkime shkencore në Universitetin e Evropës Juglindore në Tetovë.